Wat is hoogte longoedeem?

Hoogte longoedeem is een andere ziekte die, al vanaf 2500 m, kan opspelen op hoogte. Als er gesproken wordt over oedeem dan gaat het om vochtophoping. Zoals de naam suggereert, treedt deze ophoping op in de longen, specifieker in de longblaasjes. In deze longblaasjes vindt de gasuitwisseling plaats. De zuurstof uit de ingeademde lucht wordt in de longblaasjes opgenomen, en deze wordt uitgewisseld tegen het afvalgas koolstofdioxide. Wanneer de longblaasjes vol staan met vocht kan deze uitwisseling niet plaatsvinden. Er kan hierdoor minder zuurstof worden opgenomen en koolstofdioxide worden uitgescheden. En het is juist zuurstof die zo nodig is om de berg op te komen, aangezien het gas helpt om brandstof vrij te maken voor de spieren. Neemt deze vochtophoping grotere proporties aan, dan wordt dit probleem levensgevaarlijk.

Hoogte longoedeem, of anders gezegd ‘HAPE’, wordt vastgesteld wanneer iemand minstens voldoet aan twee van de volgende vier symptomen:

  • Kortademigheid in rust
  • Hoesten
  • Verminderde inspanningstolerantie of algemene zwakte
  • Drukkend gevoel op de borst of verstoppingen (van bijvoorbeeld de neusholtes)

en voldoet aan twee van de volgende vier verschijnselen:

  • Knisperend geluid of piepen gehoord bij het beluisteren van de longen
  • Blauw worden van het gelaat (bijvoorbeeld de lippen)
  • Versnelde ademhaling (normaal is tussen de twaalf en twintig ademhalingen per minuut)
  • Versnelde hartslag (normaal is tussen de zestig en honderd slagen per minuut)

HAPE is levensbedreigend, waarbij de ernst ervan bepaald wordt door de benauwdheid in rust. Directe afdaling wordt aanbevolen (minimaal 1000 m dalen) bij ernstige HAPE. De afdaling moet zo min mogelijk belastend plaatsvinden. Met andere woorden: met weinig tot geen bepakking, met helikopter of op de rug van een dier (of medeklimmer).

Aanvullende zuurstoftherapie kan als alternatief gebruikt worden voor het dalen. Hierbij moet wederom gestreefd worden naar een saturatie van >90%. Afdaling wordt daarna aanbevolen indien de klachten niet verbeteren. Gebruik van een overdrukkamer is discutabel aangezien het effect ervan op HAPE niet duidelijk onderzocht is. Het kan in ieder geval geen kwaad. Indien een individu symptoomvrij is en een stabiele en goede saturatie heeft in rust en dit bij milde activiteit, kan overwogen worden om de klim te hervatten.

Wanneer HAPE vastgesteld is, is het mogelijk deze te behandelen met de medicatie Nifedipine. Dit medicijn moet 4 dagen lang gebruikt worden als, na stabilisatie, de aanbevolen stijgingssnelheid aangehouden wordt. Dit kan met drie dagen verlengd worden indien de klimmer niet in staat is zich hieraan te houden.

De volgende doseringen worden aangeraden:

  • Nifedipine (van het type met vertraagde afgifte): 30 mg – orale toediening – elke 12 uur  of  20 mg – orale toediening – elke 8 uur

Stappenplan HAPE in het kort:

1. Stop stijging
2. Afdalen aanbevolen (>1000 m) met zo min mogelijk inspanning: Middels voertuig of op de rug van een dier of klimmer, indien mogelijk
3. Zuurstoftherapie (0,5 l – 2,0 l per minuut, saturatie> 90%) vóór- of als alternatief voor het afdalen
4. Gebruik van een overdrukkamer indien andere mogelijkheden niet beschikbaar zijn.
5. Medicatie o.l.v. een (medisch) professional, indien nodig geacht