Wanneer acetazolamide gebruiken tegen hoogteziekte?

Acetazolamide, beter bekend onder de merknaam Diamox®, is een medicijn dat kan helpen bij het voorkomen en behandelen van hoogteziekte. Het wordt vooral gebruikt wanneer het lichaam onvoldoende tijd krijgt om zich op natuurlijke wijze aan te passen aan de lagere zuurstofdruk op hoogte.

Het middel versnelt het acclimatisatieproces door de ademhaling te stimuleren en het zuurstoftransport in het lichaam te verbeteren. Toch is acetazolamide geen vervanging voor een goede acclimatisatie. Het blijft altijd beter om het lichaam vooraf te laten wennen aan hoogte, bijvoorbeeld door een geleidelijke stijging of door pre-acclimatisatie met een hoogtetent.

In dit artikel lees je wanneer acetazolamide zinvol kan zijn, wanneer je het beter niet gebruikt en welke situaties het risico op hoogteziekte vergroten.

Wat is acetazolamide?

Acetazolamide is een medicijn dat oorspronkelijk werd ontwikkeld als diureticum, maar inmiddels vooral bekend staat als middel tegen hoogteziekte.

Het werkt door de zuurgraad van het bloed licht te veranderen. Hierdoor gaat het lichaam automatisch sneller en dieper ademen. Dat leidt tot een betere zuurstofopname en versnelt het natuurlijke acclimatisatieproces.

Belangrijk om te weten is dat acetazolamide het acclimatiseren niet vervangt. Het ondersteunt het proces slechts gedeeltelijk.

Wanneer kan acetazolamide gebruikt worden?

Acetazolamide wordt meestal gebruikt in situaties waarin een geleidelijke acclimatisatie moeilijk of onmogelijk is. Bijvoorbeeld bij snelle hoogteverplaatsingen of wanneer iemand in het verleden gevoelig bleek voor hoogteziekte.

1. Wanneer je eerder hoogteziekte hebt gehad

Wie in het verleden hoogteziekte heeft ervaren, heeft een verhoogde kans dat dit opnieuw gebeurt bij een volgende expeditie. In die situatie kan een arts adviseren om acetazolamide preventief te gebruiken.

2. Wanneer je rechtstreeks naar grote hoogte vliegt

Een directe vlucht naar grote hoogte geeft het lichaam nauwelijks tijd om zich aan te passen. Dit komt bijvoorbeeld voor bij steden met een luchthaven boven 3000 meter.

Bekende voorbeelden zijn:

• Tibet – Lhasa (3749 meter)
• Bolivia – La Paz (3640 meter)
• Peru – Cusco (3399 meter)
• Ecuador – Quito (2850 meter)

Bij directe aankomst op deze hoogtes kan ongeveer 40 tot 50 procent van de reizigers symptomen van hoogteziekte ontwikkelen.

3. Wanneer een snelle stijging onvermijdelijk is

Een algemene regel bij bergexpedities is dat je na 2500 meter niet meer dan ongeveer 300 tot 500 meter per dag hoger slaapt. In sommige expedities is dit echter niet haalbaar.

Wanneer een stijging van meer dan 500 meter per dag onvermijdelijk is, kan acetazolamide tijdelijk ondersteuning bieden.

4. Bij medische kwetsbaarheid (alleen in overleg met arts)

Bij mensen met bepaalde long- of hartproblemen kan hoogte extra belasting geven voor het lichaam. In deze situaties kan een arts acetazolamide voorschrijven als preventieve maatregel.

Dit moet altijd gebeuren in overleg met een medisch specialist.

Waar komt hoogteziekte het meest voor?

Hoogteziekte kan optreden vanaf ongeveer 2500 meter hoogte. De kans neemt toe naarmate de hoogte en stijgsnelheid groter worden.

Populaire bestemmingen waar reizigers regelmatig met hoogteziekte te maken krijgen zijn onder andere:

• Mount Kenya (5199 meter)
• Kilimanjaro (5895 meter)
• Machu Picchu regio (circa 2500 meter)
• Andes trekkings in Peru en Bolivia
• Himalaya expedities in Nepal en Tibet

Vooral trekkings waarbij men snel stijgt, zoals de Kilimanjaro, hebben een relatief hoog percentage hoogteziekte.

Wat moet je doen bij symptomen van hoogteziekte?

De belangrijkste regel bij hoogteziekte is simpel: stijg nooit verder wanneer je symptomen hebt.

Veel voorkomende vroege symptomen zijn:

• hoofdpijn
• misselijkheid
• verlies van eetlust
• vermoeidheid
• slechter slapen

Wanneer deze symptomen optreden, neem dan altijd rust en stijg niet verder totdat de klachten verdwijnen.

Reis je met een groep of gids, meld klachten altijd direct. Onderzoek laat zien dat klimmers in groepen soms langer doorgaan ondanks symptomen, vaak door sociale druk. Dat kan gevaarlijke situaties veroorzaken.

Wanneer moet je afdalen?

Wanneer symptomen niet verbeteren na rust, of wanneer ze erger worden, is afdalen de belangrijkste en effectiefste behandeling.

Zelfs een daling van 500 tot 1000 meter kan al een groot verschil maken.

Waarom pre-acclimatisatie vaak beter werkt

Hoewel acetazolamide een nuttig hulpmiddel kan zijn, blijft een goede acclimatisatie de beste bescherming tegen hoogteziekte.

Een steeds populairdere methode is pre-acclimatisatie thuis, bijvoorbeeld door enkele weken vooraf te slapen in een hoogtetent. Hierbij wordt het zuurstofpercentage verlaagd zodat het lichaam zich alvast kan aanpassen aan omstandigheden op hoogte.

Dit maakt het acclimatisatieproces gecontroleerd, meetbaar en planbaar. Veel expeditiesporters gebruiken deze methode om de kans op hoogteziekte aanzienlijk te verkleinen.

Conclusie

Acetazolamide kan een nuttig hulpmiddel zijn wanneer snelle hoogteverplaatsing onvermijdelijk is of wanneer iemand eerder hoogteziekte heeft gehad. Het ondersteunt het acclimatisatieproces, maar vervangt een goede voorbereiding niet.

De veiligste strategie blijft altijd een combinatie van:

• geleidelijke stijging
• voldoende rustdagen
• herkennen van symptomen
• tijdig afdalen bij klachten

Wie zich goed voorbereidt en zijn lichaam serieus neemt, kan de meeste hoogteproblemen voorkomen.

Meer informatie over hoogteziekte en preventie vind je op de website van
Vaccinaties op Reis.